Mój dom

Obywatelski poradnik rodzica

Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego. Rodzice podlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu mają obowiązek zgłosić do ubezpieczenia swoje dzieci. Jeżeli żadne z rodziców nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, dziecko może zostać zgłoszone do ubezpieczenia przez dziadków. Zgłoszenia dokonuje się na formularzu „ZUS ZCNA - zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego”. Zgłoszenia należy dokonać u swojego płatnika składek, np. pracodawcy, urzędzie pracy. Pracodawca lub inny organ płacący nasze składki zdrowotne jest zobowiązany te dane przekazać do ZUS-u. Zgłoszenie powinno zostać dokonane niezwłocznie po nadaniu dziecku numeru PESEL. Trzeba pamiętać, że w przypadku zmiany pracodawcy członkowie rodziny zostaną wyrejestrowani z ubezpieczenia, dlatego należy ponowić zgłoszenie u nowego pracodawcy.

Nawet, jeżeli dziecko nie podlegałoby ubezpieczeniu zdrowotnemu, to tak samo jak kobieta w ciąży, miałaby prawo do świadczeń zdrożonych finansowanych ze środków publicznych.

 

Dokumentacja medyczna - książeczka zdrowia dziecka staje się obowiązkowa od 1 stycznia 2016 r. Szpital, w którym urodziło się dziecko powinien wydać rodzicom książeczkę zdrowia dziecka oraz książeczkę szczepień. Szpital wystawia również kartę uodpornień i przekazuje ją do wybranej przez rodzica przychodni.

Rejestrując się w serwisie zip.nfz.gov.pl można uzyskać dostęp do informacji o udzielonych świadczeniach zdrożonych, przepisanych lekach i finansowaniu leczenia.

  

Szczepienia ochronne. Osoby przebywające na terenie Rzeczpospolitej Polski poddawane są obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Każdego roku Główny Inspektor Sanitarny ogłasza komunikat w sprawie programu szczepień ochronnych na kolejny rok. Wszystkie szczepienia, od momentu narodzin, dokumentowane są w karcie uodpornień, jak również w książeczce szczepień. Dla dziecka taką kartę wystawia się od razu po urodzeniu.

Rodzice, którzy podejmują decyzję o niepodawaniu dzieciom szczepionek muszą się liczyć z konsekwencjami prawnymi. Lekarz rodzinny ma obowiązek poinformowania o fakcie uchylania się od szczepień Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Sanepid wzywa do poddania dziecka szczepieniu. Jeżeli rodzice nie zastosują się do tego wezwania, może zostać nałożona na nich grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązkowego szczepienia. Nałożenie grzywny nie ma w tym przypadku charakteru kary, jest środkiem zmierzającym do wyegzekwowania obowiązku.

  

Pobyt rodzica z dzieckiem w szpitalu. W trakcie pobytu dziecka w szpitalu rodzic, a także inne osoby mogą sprawować nad dzieckiem tzw. dodatkową opiekę pielęgnacyjną. Europejska Karta Praw Dziecka w Szpitalu rekomenduje by rodzice pozostawali przy dziecku w trakcie jego hospitalizacji. Całodobowy pobyt rodzica z dzieckiem na oddziale szpitalnym może wiązać się z kosztami, np. kiedy rodzic zajmuje łóżko. Informacja o wysokości opłat jest jawna i udostępniana w lokalu zakładu opieki zdrowotnej. Za okres hospitalizacji dziecka rodzic może otrzymać zwolnienie lekarskie i w związku z tym również zasiłek opiekuńczy.

 

Małoletni pacjent - informacje o stanie zdrowia i decyzje o leczeniu

 

Kto wyraża zgodę/otrzymuje informacje?

Przystępna informacja o:

  • stanie zdrowia,
  • rozpoznaniu,
  • proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych,
  • dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania,
  • wynikach leczenia,
  • rokowaniu
  • pacjent, który ukończył 16 lat,
  • przedstawiciel ustawowy (rodzic, opiekun prawny),
  • osoba upoważniona przez przedstawiciela ustawowego,
  • osoba bliska, czyli krewny (babcia, dziadek, rodzeństwo) lub powinowaty (macocha, ojczym),
  • pacjentowi, który nie ukończył 16 lat, lekarz udziela informacji potrzebnej do prawidłowego przebiegu procesu diagnostycznego lub terapeutycznego i wysłuchuje jego zdania.

Zgoda na badania i inne świadczenia zdrowotne - w formie ustnej.

 

Badanie lub udzielenie pacjentowi innego świadczenia zdrowotnego bez jego zgody jest dopuszczalne, jeżeli wymaga on niezwłocznej pomocy lekarskiej, a nie ma możliwości porozumienia się z jego przedstawicielem ustawowym lub opiekunem faktycznym.

  • przedstawiciel ustawowy (rodzic, opiekun prawny)
  • w przypadku braku rodziców – opiekun faktyczny,
  • jeżeli pacjent ukończył 16 lat, wymagana jest również jego zgoda.
  • sąd opiekuńczy (w okręgu, gdzie badania mają być wykonane):
    - w razie sprzeciwu pacjenta, który ukończył 16 lat,
    - jeżeli nie ma przedstawiciela ustawowego ani opiekuna faktycznego albo porozumienie się z tymi osobami jest niemożliwe.

Zgoda na zabieg operacyjny albo zastosowanie metody leczenia lub diagnostyki stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta – zgoda w formie pisemnej.

 

Bez zgody rodzica lub sądu lekarz może wykonać zabieg tylko w celu ratowania życia lub aby zapobiec ciężkiemu uszkodzeniu ciała lub ciężkiemu rozstrojowi zdrowia.

  • przedstawiciel ustawowy (rodzic, opiekun prawny)
  • jeżeli pacjent ukończył 16 lat, wymagana jest także jego pisemna zgoda
  • sąd opiekuńczy (w okręgu, gdzie ma być wykonany zabieg):
    - gdy nie ma przedstawiciela lub porozumienie się z nim jest niemożliwe
    - jeżeli przedstawiciel ustawowy nie zgadza się na wykonanie zabiegów niezbędnych dla usunięcia niebezpieczeństwa utraty przez pacjenta życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała bądź ciężkiego rozstroju zdrowia.

Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego – pisemna zgoda.

 

Bez zgody tylko wtedy, gdy zachowanie osoby chorej psychicznie  zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób.

  • przedstawiciel ustawowy (rodzic, opiekun prawny),
  • jeżeli pacjent ukończył 16 lat, wymagana jest także jego zgoda,
  • sąd opiekuńczy (właściwy ze względu na miejsce zamieszkania) - w przypadku sprzecznych oświadczeń w sprawie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego małoletniego i jego przedstawiciela ustawowego.


Leczenie za granicą. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) może pokryć koszty leczenia za granicą. Uzyskanie niektórych świadczeń wymaga wcześniejszej zgody NFZ-u. Szczegółowe informacje na temat możliwości leczenia za granicą uzyskamy w oddziale NFZ-u.

 

OBOWIĄZEK ZGŁOSZENIA URODZENIA DZIECKA

Po urodzeniu dziecka, szpital lub położna sporządzają kartę urodzenia, która w terminie trzech dni od jej sporządzenia jest przekazywana do urzędu stanu cywilnego. Ale to na rodzicach spoczywa obowiązek zgłoszenia urodzenia dziecka w urzędzie stanu cywilnego (USC).

KTO DOKONUJE ZGŁOSZENIA URODZENIA DZIECKA W URZĘDZIE STANU CYWILNEGO?

I.  Gdy rodzice dziecka pozostają w związku małżeńskim, urodzenie dziecka może zgłosić:

-         matka,

-         Ojciec (mąż matki).

 

II.Gdy rodzice dziecka nie są małżonkami, urodzenie dziecka może zgłosić:

-         Matka,

-         Ojciec, który wcześniej uznał ojcostwo dziecka poczętego. Uwaga – ojciec niebędący mężem matki, nie może zgłosić urodzenia dziecka, jeżeli przed narodzinami dziecka lub przed sporządzeniem aktu urodzenia nie uznał swojego ojcostwa,

-         ojciec i matka, jeżeli stawią się razem. Zgłaszając urodzenie dziecka ojciec i matka złożą oświadczenia konieczne do uznania ojcostwa.

 

III.      Gdy rodzice dziecka są niepełnoletni – (patrz szczegóły rozdział „Małoletni rodzice”)

-         matka dziecka, która ukończyła 16 lat,

-         ojciec dziecka, który ukończył 16 lat,

-         przedstawiciel ustawowy lub opiekun matki.

Domniemanie ojcostwa. Jeżeli dziecko urodzi się w trakcie trwania małżeństwa lub w ciągu 300 dni od jego ustania lub unieważnienia domniemywa się, że ojcem dziecka jest mąż matki. W związku z tym, mąż matki nie musi składać oświadczenia o uznaniu swojego ojcostwa. Jest on wpisywany do aktu urodzenia dziecka jako ojciec nawet, jeżeli nie jest biologicznym ojcem dziecka. Jeżeli mężatka urodziła dziecko, którego ojcem nie jest jej mąż tylko inny mężczyzna, to w akcie urodzenia dziecka jako ojciec i tak zostanie wpisany mąż matki. Urzędnik stanu cywilnego nie może dokonać innego wpisu, ponieważ z art. 62 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki. Domniemanie ojcostwa można obalić tylko wnosząc do sądu rodzinnego pozew o zaprzeczenie ojcostwa.

 

Zgłoszenia urodzenia dziecka można dokonać osobiście lub przez pełnomocnika. Osoba dokonująca zgłoszenia musi się wylegitymować dowodem osobistym. Nie ma konieczności przedkładania odpisu aktu urodzenia lub małżeństwa rodziców.

 

TERMIN ZGŁOSZENIA - rodzice mają na zgłoszenie urodzenia dziecka w USC 21 dni. Jeżeli nie zgłoszą urodzenia dziecka w tym terminie, to kierownik USC sporządzi akt urodzenia dziecka z urzędu i sam wybierze dziecku imię.

MIEJCE - zgłoszenia dokonuje się w urzędzie stanu cywilnego w miejscu urodzenia dziecka. A w przypadku urodzenia dziecka na polskim statku morskim lub powietrznym - w urzędzie stanu cywilnego dla miasta stołecznego Warszawy.

AKT URODZENIA DZIECKA

 

W dniu zgłoszenia urodzenia dziecka urzędnik stanu cywilnego sporządza akt urodzenia dziecka. Akt urodzenia dziecka jest aktem stanu cywilnego, czyli wpisem dokonanym przez kierownika urzędu stanu cywilnego w Rejestrze Stanu Cywilnego. Każdy akt stanu cywilnego stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych - akt urodzenia jest wyłącznym dowodem stwierdzającym narodziny dziecka.

Odpis aktu urodzenia. Po dokonaniu rejestracji dziecka osoba zgłaszająca otrzymuje z urzędu bezpłatnie odpis skrócony aktu urodzenia. Odpis skrócony zawiera aktualną treść aktu urodzenia. Odpis zupełny zawiera całą treść aktu urodzenia, w tym zmiany naniesione w akcie już po jego sporządzeniu. Odpis aktu stanu cywilnego można uzyskać w dowolnym urzędzie stanu cywilnego na terenie Polski. Opłata skarbowa za wydanie odpisu zupełnego wynosi 33 zł, a za wydanie odpisu skróconego 22 zł. Odpisy aktów stanu cywilnego mogą być także wydane w formie dokumentu elektronicznego z bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

IMIĘ (IMIONA) DZIECKA

 

Zgłaszając urodzenie dziecka rodzice podają wybrane dla niego imię lub imiona. Wybór imienia dla dziecka to uprawnienie rodziców. Niezależnie od obywatelstwa i narodowości rodziców dziecka wybrane imię lub imiona mogą być imionami obcymi. Można wybrać imię, które nie wskazuje na płeć dziecka, ale w powszechnym znaczeniu jest przypisane do danej płci. Swoboda wyboru imienia ograniczona jest poprzez to, że dziecku nie można nadać:

-         więcej niż dwóch imion,

-         imienia ośmieszającego,

-         imienia nieprzyzwoitego,

-         imienia w formie zdrobniałej.

Odmowa nadania imienia. Jeżeli wybrane przez rodziców imiona nie spełniają tych kryteriów, to kierownik urzędu stanu cywilnego odmówi przyjęcia oświadczenia o wyborze imienia lub imion dziecka i sam wybiera dziecku imię. Odbywa się to w formie decyzji administracyjnej podlegającej natychmiastowemu wykonaniu. Od decyzji przysługuje rodzicom odwołanie, które składa się w terminie 14 dniu do właściwego wojewody za pośrednictwem urzędu stanu cywilnego.

Zmiana imienia. Rodzice dziecka mogą w ciągu 6 miesięcy od daty sporządzenia aktu urodzenia złożyć kierownikowi urzędu stanu cywilnego pisemne oświadczenie o zmianie imienia (imion) dziecka wpisanego do aktu w chwili jego sporządzenia. Zmiana imienia może polegać na zastąpieniu wybranego imienia innym imieniem, zastąpieniu dwóch imion jednym imieniem lub odwrotnie, dodaniu drugiego imienia, zmianie pisowni imienia lub imion lub zmianie kolejności imion dziecka.

NAZWISKO DZIECKA

Gdy rodzice dziecka pozostają w związku małżeńskim, dziecko nosi nazwisko będące nazwiskiem obojga rodziców. Jeśli małżonkowie mają różne nazwiska, to w odpowiednim oświadczeniu składanym przy zawieraniu małżeństwa, określają jakie nazwisko będzie nosiło ich dziecko. Małżonkowie mogą wskazać jedno z ich nazwisk albo połączyć nazwisko matki z nazwiskiem ojca, ale nazwisko to nie powinno składać się więcej niż z dwóch członów. Przy sporządzeniu aktu urodzenia pierwszego wspólnego dziecka małżonkowie mogą złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego zgodne oświadczenia o zmianie wskazanego przez nich nazwiska dziecka.

Gdy rodzice dziecka nie są małżonkami, a ojcostwo zostało ustalone przez uznanie to dziecko nosi nazwisko wskazane w zgodnych oświadczeniach rodziców, składanych jednocześnie z oświadczeniami koniecznymi do uznania ojcostwa. Rodzice mogą wskazać nazwisko jednego z nich albo nazwisko utworzone przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka. Jeżeli rodzice nie złożyli zgodnych oświadczeń w sprawie nazwiska dziecka, nosi ono nazwisko składające się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca. W razie sądowego ustalenia ojcostwa sąd nadaje dziecku nazwisko w wyroku ustalającym ojcostwo.

Gdy ojcostwo nie zostało uznane ani ustalone przed sądem, w akcie urodzenia w rubryce „imię ojca” wpisuje się imię wskazane przez matkę, a jako nazwisko ojca wpisuje się nazwisko matki. Jeżeli matka nie wskaże imienia ojca, to kierownik urzędu stanu cywilnego sam wybierze imię, które wpisze do aktu urodzenia jako imię ojca. Te fikcyjne dane zwane „kryjącymi” lub „przesłaniającymi” stosuje się ze względu na dobro i interes dziecka. Gdy matka dziecka nie jest zamężna, to do aktu urodzenia dziecka jako ojca można wpisać mężczyznę dopiero, gdy uzna swoje ojcostwo, składając oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Jeżeli tego nie zrobi, to w celu ustalenia ojcostwa, należy do sądu opiekuńczego złożyć pozew o ustalenie ojcostwa.

Zmiana nazwiska dziecka. Zmiana nazwiska dziecka może nastąpić, gdy oboje rodzice lub jeden z nich zmienili nazwisko.

Zmiana nazwiska obojga rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i na dzieci, które urodzą się z ich małżeństwa.

Zmiana nazwiska jednego z rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i na dzieci, które pochodzą od tych samych rodziców, pod warunkiem, że drugi z rodziców wyraził na to zgodę. Jeżeli dziecko ukończyło 13 lat, do zmiany nazwiska potrzebna jest również jego zgoda.

Wniosek o zmianę nazwiska dziecka składa się do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego. W przypadku braku porozumienia między rodzicami dziecka każde z nich może zwrócić się do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na zmianę nazwiska dziecka.

 

Uwaga - dzieci tych samych rodziców noszą takie same nazwiska!

 

NADANIE NUMERU PESEL

Numer PESEL to jedenastocyfrowy numer, inny dla każdej osoby i przypisany jej na ogół przez całe życie. Ponieważ numer PESEL jest dla każdego inny, pozwala jednoznacznie zidentyfikować osobę. Kierownik urzędu stanu cywilnego niezwłocznie po sporządzeniu aktu urodzenia występuje do ministra właściwego do spraw wewnętrznych o nadanie numeru PESEL (dla dzieci obywateli polskich zamieszkujących na terytorium Polski oraz dzieci cudzoziemców obowiązanych do posiadania numeru PESEL). Powiadamia osobę zgłaszającą urodzenie o nadaniu numeru PESEL niezwłocznie po otrzymaniu informacji zwrotnej o jego nadaniu. Numer ten jest niezbędny do załatwienia wielu urzędowych spraw. Kiedy dziecku nadany zostanie już numer PESEL, to rodzic powinien zgłosić je do ubezpieczenia zdrowotnego.

 

ZAMELDOWANIE

Zameldowanie dziecka polega na tym, że kierownik urzędu stanu cywilnego niezwłocznie po sporządzeniu aktu urodzenia melduje dziecko w miejscu stałego albo czasowego pobytu rodziców albo u tego z rodziców, u którego dziecko faktycznie przebywa. Zgłoszenie urodzenia dziecka dokonane we właściwym urzędzie stanu cywilnego zastępuje zameldowanie. Datą zameldowania dziecka jest data sporządzenia aktu urodzenia. Zameldowania dokonuje organ gminy właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego matki dziecka lub tego z rodziców, u którego dziecko faktycznie przebywa.

 

REJESTRACJA DZIECKA URODZONEGO ZA GRANICĄ

Dziecko urodzone poza granicami Polski można zarejestrować w Polsce:

-         jeżeli rejestracja urodzenia nie nastąpiła za granicą,

-         jeżeli w państwie urodzenia nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego.

Do wniosku o rejestrację zdarzenia dołącza się wydany przez właściwy podmiot zagraniczny dokument potwierdzający to zdarzenie, który jest podstawą sporządzenia aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego.

Jeżeli urodzenie dziecka zostało zarejestrowane za granicą to można dokonać:

1)    transkrypcji (przeniesienia) zagranicznego aktu urodzenia do rejestru stanu cywilnego w Polsce. Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego. Transkrypcja jest niezbędna by uzyskać nr PESEL lub otrzymać polski dowód osobisty czy paszport.

2)    odtworzenia, jeżeli uzyskanie odpisu zagranicznego aktu urodzenia nie jest możliwe lub wiąże się z poważnymi trudnościami. Treść zagranicznego dokumentu stanu cywilnego odtwarza się na podstawie przedłożonego przez osobę składającą wniosek dokumentu potwierdzającego zdarzenie za granicą lub jego uwierzytelnionej kopii.

Do wniosku o rejestrację lub transkrypcję/odtworzenie zagranicznego aktu urodzenia należy dołączyć dokumenty dokument zagraniczny wraz z jego tłumaczeniem dokonanym przez polskiego konsula lub tłumacza przysięgłego.