Od 1 stycznia 2016 r. funkcjonuje w Polsce system nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach którego utworzono ponad 1500 punktów nieodpłatnej pomocy prawnej. Pomoc jest świadczona osobiście przez adwokata lub radcę prawnego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach, z ich upoważnienia, aplikanta adwokackiego lub aplikanta radcowskiego, w lokalach udostępnionych przez gminy lub powiaty. Dodatkowo w punktach prowadzonych przez organizacje pozarządowe - oprócz adwokatów i radców prawnych -  porad mogą udzielać także doradcy podatkowi – w zakresie prawa podatkowego, z wyłączeniem spraw podatkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz absolwenci wyższych studiów prawniczych (posiadający co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej).

Od 1 stycznia 2019 r. system uzupełniono o nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje działania dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby fizycznej, zmierzające do podniesienia świadomości tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby, sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje w szczególności porady dla osób zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje również nieodpłatną mediację.
Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie w punktach prowadzonych przez Stowarzyszenie CIVIS SUM jest świadczone przez doświadczonych prawników, którzy dodatkowo uzyskali zaświadczenia potwierdzające posiadanie wiedzy i umiejętności w tym zakresie poradnictwa obywatelskiego przez podmiot uprawniony do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego, o którym mowa w art. 11a ust. 2 Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

Wykonywanie zadania polegającego na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej jest monitorowane przez nałożenie obowiązku dokumentowania na karcie nieodpłatnej pomocy każdego przypadku udzielania pomocy (art. 7 ustawy), a na starostów - obowiązku przekazywania Ministrowi Sprawiedliwości oraz właściwemu wojewodzie informacji o wykonaniu zadania polegającego na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej (art. 12 ustawy). Łącznie utworzone zostały ponad 1500 punkty na terenie całego kraju (minimum 2 w każdym powiecie).


   

Akty prawne w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej:

  • Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2030): http://www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2017/2030/1 zm. http://www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2018/1467/1
  • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2492): http://www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2018/2492/1

   

 

  

Stowarzyszenie CIVIS SUM w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 roku prowadzi na terenie województwa lubuskiego 18 punktów nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie 11 powiatów: 

 * punkty prowadzone przez Stowarzyszenie CIVIS SUM

  

Na terenie tych powiatów prowadzone są również działania z zakresu edukacji prawnej - m.in. kampanie edukacyjne, zajęcia tematyczne z zakresu edukacji prawnej.

Nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują osobie uprawnionej, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej.

Osoba uprawniona, przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, składa pisemne oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Oświadczenie składa się osobie udzielającej nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczącej nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.

Oświadczenie przechowuje się w warunkach uniemożliwiających dostęp do niego osób trzecich. Administratorem danych osobowych zawartych w oświadczeniu - jest starosta.

W celu umożliwienia kontroli prawidłowości udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego starosta przechowuje oświadczenie przez trzy lata od końca roku kalendarzowego, w którym oświadczenie zostało sporządzone.

Wzór oświadczenia:


Zakres nieodpłatnej pomocy prawnej

Nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

  1. poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osobą uprawnioną”, o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowoadministracyjnym lub
  2. wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub
  3. sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, lub
  4. nieodpłatną mediację, lub
  5. sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.

Nieodpłatna pomoc prawna nie obejmuje spraw związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z wyjątkiem przygotowania do rozpoczęcia tej działalności.

 

Zakres nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego

Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje działania dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia świadomości tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby, sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje w szczególności porady dla osób zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego.

Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje również nieodpłatną mediację.