Nie każdego stać na nabycie własnego mieszkania, nie każdy też ma tyle szczęścia, że odziedziczy lub otrzyma mieszkanie w darowiźnie. Jeżeli nie masz mieszkania na własność, to istnieje jeszcze kilka innych możliwości by zapewnić sobie i rodzinie dach nad głową:

·       Najem mieszkania na wolnym rynku – to najdroższa opcja, ale dostępna od ręki. Mieszkanie można znaleźć np. przez ogłoszenie w gazecie, Internecie, na słupie ogłoszeniowym lub poprzez biuro pośrednictwa nieruchomości. W tym ostatnim wypadku będziemy musieli jeszcze pokryć koszt prowizji dla pośrednika, która wynosi z reguły tyle co jednomiesięczny czynsz. Z właścicielem (wynajmującym) podpisujemy umowę najmu na czas określony lub nieokreślony. W umowie uzgadniamy warunki najmu.

·      TBS – mieszkanie w Towarzystwie Budownictwa Społecznego. Korzystanie z tych mieszkań odbywa się na warunkach najmu. Podpisanie umowy najmu poprzedza wpłacenie kwoty partycypacji w budowie, zwykle kilkadziesiąt tysięcy złotych. Stawki czynszu są regulowane. Czynsz jest niższy niż na wolnym rynku, ale wyższy niż w mieszkaniach komunalnych czy socjalnych. Czynsz regulowany nie może przekraczać w skali roku 4 % wartości odtworzeniowej lokalu – w przypadku lokali mieszkalnych wybudowanych przy wykorzystaniu kredytu udzielonego przez Bank Gospodarstwa Krajowego na podstawie wniosków o kredyt złożony do 30 września 2009r., lub 5 % ww. wartości odtworzeniowej – w przypadku lokali mieszkalnych wybudowanych przy wykorzystaniu finansowania zwrotnego. Aby zakwalifikować się do najmu mieszkania TBS należy spełniać kryterium dochodowe. Najemca nie może mieć tytułu prawnego do innego mieszkania w tej samej miejscowości.

·        Mieszkanie spółdzielcze – najczęściej mieszkanie w bloku, którymi zarządza spółdzielnia mieszkaniowa. Wyróżniamy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz spółdzielcze prawo do lokalu. W obu przypadkach płacimy czynsz do spółdzielni mieszkaniowej. Prawo do mieszkania spółdzielczego przysługuje członkom spółdzielni mieszkaniowej.

·      Mieszkanie z zasobów komunalnych gminy (socjalne/komunalne) – każda gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy. Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy muszą zostać określone w uchwale rady gminy/miasta.


  

Rodzaj mieszkania

Zalety

Wady

Najem na wolnym rynku

duży wybór mieszkań o zróżnicowanym standardzie

wysoka cena – czynsz rynkowy

TBS

czynsz regulowany (zwykle niższy niż na wolnym rynku lecz wyższy niż w mieszkaniach komunalnych)

konieczność wpłacenie kwoty partycypacji

Mieszkanie spółdzielcze

stabilność + stosunkowo niski koszt. Spółdzielnia może podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego tylko wtedy, gdy członek jest w zwłoce z uiszczeniem opłat za używanie lokalu lub gdy używa lokalu niezgodnie z jego przeznaczeniem lub zaniedbuje obowiązki, dopuszczając do powstania szkód, lub niszczy urządzenia przeznaczone do wspólnego korzystania przez mieszkańców albo wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych lokali

przez umowę o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego członek zobowiązuje się wnieść wkład mieszkaniowy

Mieszkanie z zasobów komunalnych

czynsz regulowany

niski standard, często „do remontu”, długi czas oczekiwania  na przyznanie lokalu