ZARZĄD MAJĄTKIEM OSOBY MAŁOLETNIEJ

 

Osoba niepełnoletnia może posiadać majątek. Najczęściej uzyskuje ten majątek w wyniku dziedziczenia, otrzymania darowizny czy uzyskania odszkodowania. Dziecko nie może zarządzać swoim majątkiem. Zarząd sprawowany przez rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nakłada na rodziców obowiązek zarządu majątkiem dziecka do czasu uzyskania przez nie pełnoletniości. Obowiązek ten jest elementem władzy rodzicielskiej. Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletniości rodzice zobowiązani są oddać mu majątek, którym w jego imieniu zarządzali.

 

CZYNNOŚCI PRZEKRACZAJĄCE ZAKRES ZWYKŁEGO ZARZĄDU. Rodzice nie są w zarządzaniu majątkiem dziecka samodzielni. Na dokonanie wielu czynności związanych z majątkiem dziecka potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego. Sądowy nadzór nad zarządem majątkiem dziecka ma chronić przed działaniami na niekorzyść dziecka.

                   Rodzice mogą wykonywać czynności zwykłego zarządu, czyli na bieżąco wykonywać czynności związane z funkcjonowaniem majątku dziecka i zmierzające do jego utrzymania. W przypadku, gdy dziecko jest właścicielem nieruchomości, do czynności zwykłego zarządu będą należały naprawy, pobieranie czynszu najmu, itp.

                   Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu wymagają zgody sądu, w przeciwnym razie będą nieważne. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu należą np.:

-         sprzedaż nieruchomości,

-         obciążenie jej hipoteką,

-         wybudowanie domu na działce dziecka,

-         zaciągnięcie w imieniu dziecka zobowiązania, np. pożyczki.

-          zniesienie współwłasności nieruchomości, gdy dziecko jest współwłaścicielem,

-         zawarcie ugody w sprawie o dział spadku.

Przysporzenie, czyli uzyskanie korzyści majątkowej. Nie potrzeba zgody sądu na nieodpłatne przyjęcie składników majątku przez dziecko. Oznacza to, że sąd opiekuńczy nie musi wyrażać zgody np. na przyjęcie darowizny lub spadku przez dziecko. Jednak w sytuacji, gdy darowizna wiązałaby się z jakimś zobowiązaniem, np. dożywotnią służebnością mieszkania wobec darczyńcy, konieczna będzie zgoda sądu.

DZIEDZICZENIE. Osoba małoletnia dziedziczy z dobrodziejstwem inwentarza, to znaczy że w przypadku gdy spadek zawiera długi, dziedziczone są one tylko do wysokości aktywów ze spadku wystarczających do spłacenia tych długów.

Odrzucenie spadku. Spadek może się okazać kłopotliwy z różnych powodów:

-         może składać się z samych zobowiązań (długów),

-         rzecz lub nieruchomość przekazana może wymagać dużych nakładów, a nie przynosić zysku, itp.

Jeżeli dziecko miałaby otrzymać taki kłopotliwy spadek, rodzice powinni rozważyć jego odrzucenie. Aby odrzucić spadek w imieniu dziecka, rodzice potrzebują zgody sądu. Wniosek o wydanie zezwolenia na dokonanie przez rodziców czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka składa się do sądu opiekuńczego w miejscu zamieszkania dziecka wniosek. Sąd w takich sytuacjach zawsze bada, czy zamierzona przez rodziców czynność jest zgodna z interesem dziecka i czy przysporzy mu korzyści. Składając zatem wniosek o wyrażenie zgody, rodzice będą musieli uzasadnić, że czynność ta ma na celu osiągnięcie korzyści dla dziecka. Sąd udziela zezwolenia na wniosek jednego z rodziców, po wysłuchaniu drugiego. Wysłuchanie drugiego z rodziców nie zawsze musi się odbyć na rozprawie. Sąd może zażądać złożenia oświadczenia na piśmie.

Zezwolenie nie jest jednoznaczne z nakazem dokonania określonej czynności. Rodzice, mimo uzyskania zezwolenia, mogą nie dokonać czynności. Aby skutecznie odrzucić spadek w imieniu dziecka, to kiedy zgoda sądu już się uprawomocni, należy w sądzie albo przed notariuszem złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Ważne – termin! Oświadczenie o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Ale złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego powoduje zawieszenie - na czas postępowania - biegu tego terminu.

 

 

 

 

Zielona Góra, dnia 04.01.2016 r.

 

 

Sąd Rejonowy w Zielonej Górze

Wydział III Rodzinny i Nieletnich

pl. Słowiański 12

65-069 Zielona Góra

 

 

Wnioskodawczyni: Marta Nowak, PESEL …, zam. ul. Szeroka 15, 65-001 Zielona Góra

 

Uczestnik postępowania: Piotr Wiśniewski, PESEL ..., zam. ul. Wschodnia 2/2, 65-001 Zielona Góra

 

 

WNIOSEK O ZEZWOLENIE NA DOKONONIE W IMIENIU DZIECKA CZYNNOŚCI PRZEKRACZAJĄCEJ ZAKRES ZWYKŁEGO ZARZĄDU

 

Wnoszę o zezwolenie na odrzucenie w imieniu małoletniej Julii Wiśniewskiej spadku po jej dziadku Jerzym Nowaku zmarłym w dniu 21.12.2015 r. w Zielonej Górze.

 

Uzasadnienie

Wnioskodawczyni jest matką małoletniej Julii urodzonej w dniu 08.04.2006 r. Ojcem dziecka Piotr Wiśniewski. Oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską nad córką.

W dniu 21.12.2015 r. zmarł ojciec wnioskodawczyni, czyli dziadek małoletniej Julii - Jerzy Nowak. Wnioskodawczyni jako spadkobierczyni ustawowa Jerzego Nowaka odrzuciła spadek po swoim ojcu. Julia Wiśniewska jest jedynym dzieckiem wnioskodawczyni. W związku z tym, po odrzuceniu spadku przez matkę, to ona dziedziczy po Jerzym Nowaku.

Jerzy Nowak nie posiadał żadnego majątku, tylko same niespłacone zobowiązania. Mieszkał sam w mieszkaniu socjalnym. Miał zaległości w opłatach za mieszkanie i kilka niespłaconych pożyczek. Komornik od lat zajmował mu emeryturę.

Wnioskodawczyni prosi o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu małoletniej córki, ponieważ jego przyjęcie, nawet z dobrodziejstwem inwentarza, będzie niekorzystne dla dziecka.

 

Załączniki:

1) odpis aktu urodzenia Julii Wiśniewskiej

2) odpis aktu zgonu Jerzego Nowaka

3) oświadczenie o odrzuceniu spadku przez Martę Nowak

4) kopie wezwań do zapłaty kierowanych do zmarłego.

 

 

KURATOR DO ZARZĄDU MAJĄTKIEM DZIECKA

 

Kurator może zastępować rodziców w zarządzenie majątkiem dziecka z różnych powodów:

I.             Darczyńca w umowie darowizny może zastrzec, że przedmioty, które przekazuje małoletniemu nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodziców (takie samo zastrzeżenie można zamieścić również w testamencie). W takich wypadkach, spadkobierca lub darczyńca mogą wyznaczyć osobę, która będzie sprawować zarząd uzyskanymi przez dziecko składnikami majątku. Jeżeli jednak spadkodawca lub darczyńca wykluczy rodziców z zarządu majątkiem dziecka, a nie wyznaczy innego zarządcy, wówczas sąd opiekuńczy wyznaczy kuratora do zarządu majątkiem dziecka.

II.            Sąd opiekuńczy wyznaczy kuratora do zarządu majątkiem dziecka, gdy żaden z rodziców nie będzie mógł reprezentować dziecka. Dzieje się tak:

-         przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską,

-         przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem. Takie sytuacje mogą zdarzyć się np. w sprawach spadkowych. Jeżeli w sprawie o dział spadku spadkobiercami są zarówno dzieci, jak i rodzice to może zachodzić konflikt interesów między nimi. Nie dotyczy to sytuacji bezpłatnego przysporzeniu na rzecz dziecka albo dochodzenia dla niego alimentów od drugiego rodzica.

III.          Kurator może zastąpić rodziców w zarządzie majątkiem dziecka także wówczas, gdy rodzice nie sprawują tego zarządu z należytą starannością lub brakuje im do tego kwalifikacji.

Zadania kuratora. Kurator, w zależności od postanowienia sądu, może całkowicie zastąpić rodziców w zarządzaniu majątkiem dziecka, bądź zarządzać tylko niektórymi składnikami tego majątku. Do wykonywania czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka kurator również będzie potrzebował zgody sądu. Sąd może, zarówno kuratorowi jak i rodzicom, nakazać sporządzenie inwentarza majątku dziecka. Może również określić wartość, do której rodzice lub dziecko co roku mogliby rozporządzać przedmiotami i pieniędzmi bez zezwolenia sądu.

 

MAJĄTEK DZIECKA A ALIMENTY

 

Jeżeli majątek dziecka przynosi dochód, powinien on być przede wszystkim przeznaczany na utrzymanie i wychowanie dziecka oraz jego rodzeństwa, które wychowuje się razem z nim. Nadwyżka może być wykorzystana na pokrycie innych uzasadnionych potrzeb rodziny. Wynika to z zasady, że członkowie rodziny mają prawo do życia na równej stopie. Z tego też względu posiadanie przez dziecko majątku, przynoszącego dochody może zwolnić rodziców z obowiązku alimentacyjnego wobec tego dziecka. Nie zwalnia ich jednak z obowiązku dbania o rozwój fizyczny i duchowy dziecka.

 

PRACA

 

Konstytucja oraz kodeks pracy zabraniają stałego zatrudniania dzieci, które nie ukończyły 16 roku życia.

 

Dziecko które nie ukończyło 16 roku życia może wykonywać pracę lub inne zajęcia zarobkowe wyłącznie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność:

-         kulturalną,

-         artystyczną,

-         sportową lub

-         reklamową

Zatrudnienie dziecka wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, a także zezwolenia inspektora pracy. Do wniosku o zezwolenie na zatrudnienie dziecka trzeba załączyć:

-         opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej dotyczącą braku przeciwwskazań do wykonywania przez dziecko pracy lub innych zajęć zarobkowych;

-         orzeczenie lekarza stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania przez dziecko pracy lub innych zajęć zarobkowych;

-         opinię dyrektora szkoły, do której dziecko uczęszcza dziecko, dotyczącą możliwości wypełniania przez dziecko obowiązku szkolnego w czasie wykonywania przez nie pracy lub innych zajęć zarobkowych.

Inspektor pracy nie zgodzi się na zatrudnienie dziecka jeżeli wykonywanie pracy lub innych zajęć zarobkowych:

-         powoduje zagrożenie dla życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego dziecka,

-         zagraża wypełnianiu obowiązku szkolnego przez dziecko.

Zezwolenie inspektora pracy zawiera m.in. określenie rodzaju, dopuszczalnego okresu pracy, dopuszczalnego dobowego wymiaru czasu pracy lub innych zajęć zarobkowych, które może wykonywać dziecko oraz inne niezbędne ustalenia, wymagane ze względu na dobro dziecka. Inspektor pracy cofnie wydane zezwolenie z urzędu, jeżeli stwierdzi, że warunki pracy dziecka nie odpowiadają warunkom określonym w zezwoleniu.

 

Pracownicy młodociani. Osoby małoletnie, które ukończyły 16 rok życia mogą podejmować pracę i zarabiać pieniądze. Osobę w wieku od 16 do 18 lat kodeks pracy uznaje za młodocianego. Młodociany pracownik może być zatrudniony tylko:

  1.      w celu przygotowania zawodowego lub
  2.     przy wykonywaniu prac lekkich.

 

DOCHODY DZIECKA

 

Zarobionymi pieniędzmi dziecko może samodzielne dysponować. Z zasady nie potrzebuje do tego zgody rodziców, ani sądu. Z sytuacją, gdy dziecko samodzielnie wydaje zarobione przez siebie pieniądze mogą się wiązać pewne zagrożenia. Gdy dziecko wydaje je w szkodliwy dla siebie sposób lub marnotrawi, rodzic może zwrócić się do sądu opiekuńczego o wydanie postanowienia określającego sposób dysponowania osiąganymi środkami. Sąd może np. upoważnić rodzica do pobierania wynagrodzenia dziecka i wydawania tylko części tego wynagrodzenia do swobodnego użytku.

 

PODATKI

Należy pamiętać, że osoby małoletnie również mają obowiązki podatkowe.

Podatek dochodowy. Dochody osób małoletnich, tak samo jak dorosłych, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zeznania podatkowe w imieniu małoletnich dzieci składają i podpisują rodzice. Tak należy postąpić w przypadku, gdy dziecko osiąga dochody z pracy, stypendiów oraz z przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku. Pozostałe dochody dziecka rodzice doliczają do swoich dochodów, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci.

Podatek od spadków i darowizn. Jeżeli dziecko nabędzie majątek w wyniku dziedziczenia lub darowizny, to rodzic (opiekun prawny) ma obowiązek w imieniu małoletniego, zgłosić w urzędzie skarbowym nabycie własności rzeczy lub innych praw majątkowych (formularz SD-Z2).

 

Gdzie szukać dodatkowych informacji?