JAKIE SPRAWY ROZSTRZYGA SĄD W WYROKU ROZWODOWYM?


Kiedy małżeństwo ulega rozpadowi i małżonkowie decydują się na rozwód, decyzja ta ma konsekwencje również dla ich dzieci. Dlatego sąd może nie orzec rozwodu, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Jeżeli sąd orzeka rozwód małżonków, którzy mają wspólne małoletnie dziecko, to w wyroku rozwodowym musi rozstrzygnąć o:

     władzy rodzicielskiej nad dzieckiem;

     kontaktach rodziców z dzieckiem (na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem);

     wysokości alimentów należnych dziecku;

     sposobie korzystania z zajmowanego przez rozwodzących się małżonków mieszkania (jeżeli w chwili rozwodu małżonkowie mieszkają razem).

 

Wszystkie opisane wyżej punkty rodzice mogą ustalić między sobą. Sąd rozwodowy uwzględni wspólne stanowisko rodziców, jeżeli będzie ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzice chcący po rozwodzie współdziałać w wychowaniu dziecka powinni przestawić sądowi pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej. Porozumienie to nazywane jest Rodzicielskim Planem Wychowawczym lub Planem Opieki Rodzicielskiej. Aby plan ten mógł zostać przez sąd uwzględniony musi być przede wszystkim zgodny z dobrem dziecka. Porozumienie rozwodzących się rodziców powinno obejmować uzgodnienia co do:

-         miejsca zamieszkania dziecka,

-         kontaktów z drugim rodzicem i dalszą rodziną,

-         sposób podejmowania decyzji dotyczących istotnych spraw dziecka,

-         zasad wychowawczych,

-         partycypacji rodziców w kosztach utrzymania dziecka.

Warto spisać uzgodnienia nawet jeżeli rodzice dojdą do porozumienia tylko w części tych spraw.

 

Jeżeli małżonkom nie uda się dojść do porozumienia, rozwiązanie zostanie im narzucone w wyroku rozwodowym. Wydając wyrok sąd będzie się kierował dobrem dziecka. Interesy rodziców mają drugorzędne znaczenie.

 

WŁADZA RODZICIELSKA. Orzekając o władzy rodzicielskiej sąd rozwodowy może:

1)    powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. Oboje rodzice mogą zachować pełną władzę rodzicielską niezależnie od tego czy dziecko będzie mieszkać z jednym z nich czy też naprzemiennie u każdego z rodziców.

2)  powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego z nich do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Jeżeli nie widzisz możliwości współdziałania ze swoim małżonkiem w wychowaniu waszych dzieci, możesz wnosić o przyznanie Ci władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi i jednoczesne ograniczenie jej Twojemu mężowi/Twojej żonie.

3)    pozbawić władzy rodzicielskiej jedno lub oboje rodziców.

4)    zawiesić władzę rodzicielską jednego lub obojga rodziców.

Uzasadnieniem dla rozstrzygnięcia sądu w sprawie władzy rodzicielskiej musi być dobro dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się razem.

SPOSÓB KORZYSTANIA Z ZAJMOWANEGO MIESZKANIA jeżeli w chwili rozwodu małżonkowie nadal mieszkają razem, sąd musi orzec w jaki sposób będą korzystać z tego mieszkania przez czas wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie. Orzekając o wspólnym mieszkaniu sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka.

   

POSTĘPOWANIE PRZED SĄDEM – CO SIĘ DZIEJE W TOKU SPRAWY ROZWODOWEJ?

 

INNE SPRAWY TOCZĄCE SIĘ RÓWNOLEGLE PRZED SĄDEM. W czasie trwania sprawy rozwodowej nie można wszcząć odrębnego postępowania o:

-       o zaspokojenie potrzeb rodziny i o alimenty pomiędzy małżonkami albo pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa o rozwód

-        dotyczącego władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron

-        ustalenie kontaktów z dziećmi.

W razie złożenia pozwu lub wniosku w takiej sprawie, zostanie on przekazany sądowi, przed którym toczy się sprawa o rozwód.

 

MEDIACJE OKOŁOROZWODOWE. Mediacje mogą pomóc w ustaleniu warunków rozstania rodziców. Przedmiotem mediacji może być także pojednanie małżonków. Z pomocy mediatora można skorzystać przed złożeniem pozwu o rozwód, a także w trakcie trwania sprawy rozwodowej. W każdym stanie sprawy o rozwód sąd może skierować małżonków do mediacji w celu ugodowego załatwienia spornych kwestii dotyczących alimentów, sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi.

Nie zaleca się przeprowadzania mediacji, gdy:

-         między stronami występuje znacząca nierównowaga sił;

-         jedna lub obie strony są uzależnione od alkoholu lub środków psychoaktywnych;

-         jedna lub obie strony cierpią na chorobę psychiczną lub silne zaburzenia emocjonalne;

-         rodzina uwikłana jest w przemoc.

Istnieją instytucje, które oferują bezpłatne mediacje rodzinne.

   

WYSŁUCHANIE MAŁOLETNIEGOSąd może wysłuchać małoletnie dziecko, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala. Sąd uwzględni zdanie dziecka i jego rozsądne życzenia stosownie do okoliczności, rozwoju umysłowego, stanu zdrowia i stopnia dojrzałości dziecka. W praktyce sądy rzadko wysłuchują małoletnich w sprawach rozwodowych ich rodziców. Wysłuchanie takie musi się odbyć się poza salą posiedzeń sądowych. Nie należy mylić wysłuchania dziecka z jego przesłuchaniem w charakterze świadka. W sprawie rozwodowej nie mogą być przesłuchiwane w charakterze świadków dzieci stron, które nie ukończyły siedemnastu lat.

 

POSTĘPOWANIE DOWODOWE. Przed wydaniem wyroku w sprawie o rozwód musi zostać dowiedzione, że małżeństwo faktycznie uległo zupełnemu i trwałemu rozpadowi. Postępowanie dowodowe w sprawie o rozwód ma na celu ponadto ustalenie:

-         okoliczności dotyczących rozkładu pożycia,

-         okoliczności dotyczących dzieci stron i ich sytuacji,

-         w razie uznania powództwa - także przyczyn, które skłoniły do tego stronę pozwaną.

Jeżeli złożony do sądu pozew o rozwód nie zawiera wniosków dowodowych to sąd zwykle wzywa powoda do wskazania świadka. Sąd wzywa na rozprawę i przesłuchuje wskazanego świadka by ustalić:

-      czy małżeństwo uległo zupełnemu i trwałemu rozpadowi ,

-      jak jest sytuacja małoletnich dzieci pochodzących z tego małżeństwa.

 

DOWODAMI W POSTĘPOWANIU ROZWODOWYM

PRZED SĄDEM MOGĄ BYĆ:

PRZESŁUCHANIE STRON

W każdej sprawie o rozwód podstawowym dowodem, który przeprowadza sąd jest przesłuchanie stron. Jeżeli rozwodzą się małżonkowie, którzy mają małoletnie dzieci, to sąd nie może ograniczyć postępowania dowodowego tylko do przesłuchania stron. Muszą zostać przeprowadzone dodatkowe dowody.

WYWIAD ŚRODOWISKOWY

Sąd może zarządzić przeprowadzenie przez wyznaczoną osobę wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków, w których żyją i wychowują się dzieci stron. Wywiady są przeprowadzane przez kuratorów sądowych. Pisemne sprawozdanie z przeprowadzonego wywiadu dołącza się do akt sprawy.

OPINIA BIEGŁYCH

W sprawie o rozwód, a także innych sprawach dotyczących rodziców i dzieci sąd może zarządzić przeprowadzenie dowodu z opinii zespołu sądowych specjalistów. Opinie sporządzane są na podstawie przeprowadzonych badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich. Sąd może skierować na takie badanie rodziców i dzieci. Specjaliści z ośrodka przygotują opinię, którą będzie kierował się sąd orzekając o władzy rodzicielskiej i kontaktach z dziećmi.

ZEZNANIA ŚWIADKÓW

Świadkiem może być osoba, która posiada informacje mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dzieci nie powinny być wikłane w spory dorosłych. Dlatego w sprawie o rozwód nie mogą być przesłuchiwane w charakterze świadków dzieci stron, które nie ukończyły siedemnastu lat.

 

DOKUMENTY URZĘDOWE - np. akty notarialne, orzeczenia sądów, decyzje administracyjne, Niebieska Karta. Dokumenty, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania. Dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.

DOKUMENTY PRYWATNE - np. list, zaświadczenie lekarskie, oświadczenia. Dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.

NAGRANIA, FILMY, FOTOGRAFIE, WYDRUKI Z KOMPUTERA - w wyniku postępu technologicznego, obecnie niemal wszyscy mamy dostęp do urządzeń utrwalających dźwięk lub dźwięk i obraz. Generalnie nie powinniśmy nagrywać innych osób bez ich zgody i wiedzy. Zwykle sądy dopuszczają dowody z nagrań, jeżeli nagrania te zostały wykonane osobiście w trakcie rozmowy osób występujących w charakterze stron. Sąd może nie dopuścić takich dowodów jeżeli naruszają prawo do prywatności, tajemnicę komunikowania się i zasady współżycia społecznego. Trzeba też pamiętać o konsekwencjach karnych jakie mogą spotkać osobę, która bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, np. włamując się do czyjejś poczty elektronicznej.

 

PO ROZWODZIEJeżeli zmieniły się okoliczności lub wymaga tego dobro dziecka sąd może zmienić orzeczenie zawarte w wyroku rozwodowym:

- o władzy rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania

- kontaktach z dzieckiem,

- obowiązku alimentacyjnym.

Zmiany tych rozstrzygnięć dokonuje sąd opiekuńczy, czy wniosek w takiej sprawie składa się do sądu rejonowego, wydział rodzinny i nieletnich.