Omawiając kwestie związane z niestawiennictwem na rozprawie w pierwszej kolejności wskazano, iż konsekwencje niestawiennictwa strony na rozprawie różnią się od konsekwencji niestawiennictwa świadka na rozprawie.
Świadek ma obowiązek stawienia się na rozprawie na wezwanie sądu, w przeciwnym wypadku sąd może nałożyć na niego karę grzywny lub nawet zarządzić jego przymusowe doprowadzenie.
Jeżeli w wezwaniu nie ma wzmianki, która nakazywałaby stronie osobiste stawiennictwo na rozprawie, nie ma ona obowiązku w niej uczestnictwa i nie spotkają ją żadnego sankcje karne z tego tytułu. W wypadku, gdy któraś ze stron będzie nieobecna sędzia sam przedstawi jej wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy. Zasadą jest, że nieobecność strony nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania. W niektórych przypadkach nieobecność strony na rozprawie może poskutkować zastosowaniem określonych sankcji. W takim wypadku warto zażądać przeprowadzenia rozprawy bez własnego udziału co pozwoli na uchylenie się od negatywnych konsekwencji.
W przypadku, gdy na rozprawie nie stawiła się żadna ze stron lub w razie niestawiennictwa powoda, gdy nie żądał rozpoznania sprawy w jego nieobecność, a pozwany nie zgłosił wniosku o rozpoznanie sprawy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, sąd może (ale nie musi) zawiesić postępowanie z urzędu.
Co do zasady wobec strony, która nie stawi się na rozprawie mimo takiego obowiązku, nie stosuje się kary grzywny.
Wyjątek stanowi tutaj postępowanie w sprawach małżeńskich, gdzie nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie mimo obowiązku może spotkać się z karą grzywny, jednak sąd nie może zarządzić przymusowego doprowadzenia strony.
Jak stanowi art. 339 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli pozwany nie stawił się na rozprawie, sąd wydaje wyrok zaoczny. Przy wydawaniu tego wyroku sędzia przyjmuje za prawdziwe twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub pismach procesowych, chyba
że budzą one uzasadnione wątpliwości lub zostały przytoczone w celu obejścia prawa. W przypadku gdy pozwany zażądał, by rozprawę przeprowadzić pod jego nieobecność albo złożył już wyjaśnienia ustnie lub na piśmie, nie można mówić o wyroku zaocznym.
Nieobecność stron w trakcie rozprawy nie stanowi przeszkody do ogłoszenia wyroku.
Podsumowując – konsekwencją niestawiennictwa strony na rozprawie może być:
- zawieszenie postępowania;
- wydanie przez sąd wyroku zaocznego;
- kara grzywny, ale tylko w opisanym wyżej przypadku.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
Masz dodatkowe pytania? Borykasz się z problemami natury prawnej, a nie jesteś w stanie ponieść koszów odpłatnej pomocy prawnej?
Możesz skorzystać z darmowej porady w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego na terenie powiatu żagańskiego:
W IŁOWEJ, SZPROTAWIE, ŻAGANIU.
Obowiązują zapisy na porady telefoniczne 68 470 99 76 lub rejestracja on-line https://www.gov.pl/web/nieodplatna-pomoc
Artykuł powstał w ramach realizowanego przez Stowarzyszenie CIVIS SUM zadania publicznego pt.: „Prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz realizacja zadań
z zakresu edukacji prawnej na terenie powiatu żagańskiego w 2025 r.” finansowanego ze środków przekazanych przez Powiat Żagański. Artykuł jest wkładem własnym osobowym do ww. zadania.